Cruceiro Nº 1 de Vilarello

Cruceiro localizado nun cruzamento de camiños na aldea de Vilarello.

O varal, de 2,2 metros de altura, ten un arranque de sección cuadrangular e desenrolo oitavado por rebaixe das arestas laterais. Nesta columna ten esculpida unha figura masculina vestida con hábito que, segundo algunhas fontes, podería representar a un Santiago Peregrino e, segundo outras, a Santo Antonio Abade. O varal asenta sobre un pedestal, cúbico e achatado, que se atopa enterrado no asfalto e sobresae 15 centímetros do solo.

Foi restaurado en 2024 polo Concello de Valga, a cargo da  a cargo da restauradora Ana Sánchez Calzada, o canteiro David Soengas e o historiador Luis Enrique Rodríguez. Os traballos, que se financiaron cunha subvención da Deputación de Pontevedra, incluíron unha primeira fase de limpeza, retirando depósitos superficiais de terra e as colonias biolóxicas indesexadas, mediante espátulas, cepillos e outras ferramentas de xardinaría. Tamén se aplicou un tratamento biocida para evitar colonizacións posteriores. Por último, realizouse un lavado de toda a superficie da pedra con auga nebulizada.

A segunda fase consistiu na restauración propiamente dita do cruceiro, para o que se endereitou o varal e se reconstruíron, con granito, o capitel e a cruz seguindo as directrices marcadas pola Dirección Xeral de Patrimonio Cultural da Xunta. Trátase de pezas lisas, sen ningún tipo de ornamentación.