Busto de Castelao

Por desexo de Teresa R. Castelao, o busto en bronce do seu irmán, promovido polos emigrados do Uruguai e doado á vila de Rianxo polo Padroado da Cultura Galega de Montevideo, erixiuse nun dos xardíns do Paseo da Ribeira o 27 setembro de 1975. A idea é que puidese verse desde a fiestra da casa paterna que dá á Ribeira. É obra do escultor Xosé Escudero Couceiro, e a base, en pedra, de Alfonso Sanmartín. Ao acto da inauguración asistiron, entre outros, o amigo de Castelao e dos rianxeiros, Ramón Otero Pedrayo, aínda que non pasaba por bos momentos de saúde; semanas antes estivera hospitalizado e xa avisara: “Eu teño que ir a Rianxo aínda que sexa nun cadaleito”. Foi a derradeira vez que asistiu a un acto público.

Ese 27 de setembro, Rianxo quedou tomado polas forzas policiais para controlar a avalancha de universitarios afíns ao Partido Comunista, activistas e obreiros sindicalistas, que chegados de diversas partes, sobre todo de Ferrol, encheron a vila de bandeiras galegas e vocearon proclamas contra o Proceso de Burgos, no que se xulgaban a 16 militantes de ETA e que tivera lugar recentemente. Actualmente este lugar é un punto de encontro para celebracións de aniversarios e de toda clase de manifestacións políticas de grupos nacionalistas e galeguistas.

En 2025, o Consello da Cultura Galega publicou un fondo documental xerado na organización do acto de Homenaxe feito a Castelao no seu pobo natal, Rianxo, realizado con motivo do 25º aniversario do seu pasamento e que tivo lugar o 27 de setembro de 1975. Nesta documentación pódese coñecer todas as xestións que se tiveron que facer para que este acto conmemorativo se celebrase pese aos atrancos das institucións franquistas.